Lata 50 moda damska – stylizacje, ikony i trendy

Moda damska lat 50. opierała się na wyrafinowanej kobiecości, eksponującej talię osy, rozłożyste spódnice i nienagannie dobrane dodatki. Stylizacje z tamtego okresu odrzuciły powojenną surowość, zastępując ją blaskiem, optymizmem i niespotykaną wcześniej różnorodnością fasonów. W naszym artykule znajdziesz szczegółowy przegląd trendów, ikon i kontekstu tej fascynującej dekady.

Jak Christian Dior zdefiniował kobiecą sylwetkę?

Po latach ograniczeń spowodowanych wojną, pragnienie luksusu znalazło ujście w przełomowym pomyśle Christiana Diora. W 1947 roku zaprezentował on kolekcję New Look, która fundamentalnie zmieniła proporcje damskiego ubioru. Centralnym punktem stała się mocno zarysowana talia osy, a spódnice nabrały niespotykanej dotąd objętości, radykalnie odcinając się od mundurowych form.

Specyficzną bryłę osiągano dzięki taliowanym żakietom, zwłaszcza słynnemu modelowi „Bar Jacket”, który optycznie tworzył figurę klepsydry. Dół ubioru przybierał jedną z dwóch form: rozkloszowanych spódnic w literę A bądź węższych, podkreślających biodra spódnic ołówkowych. Długość tak skomponowanej kreacji wynosiła dokładnie 39,5 centymetra od podłoża, co stało się regułą na długie lata.

Mimo dominacji Diora, sylwetka z biegiem dekady ewoluowała. W drugiej połowie lat 50. znani projektanci – Cristobal Balenciaga, Charles James czy Hubert de Givenchy – stopniowo proponowali bardziej uproszczone, smuklejsze linie. Do głosu wtedy doszła też Coco Chanel, której krótkie marynarki z mosiężnymi guzikami, noszone rozpięte, uczyniły z bluzek – wcześniej mało eksponowanych – centralny element stylizacji.

New Look Diora przywrócił kobietom radość z ubierania się, przekształcając sylwetkę w wyrazistą, nasyconą objętością i elegancją formę.

Jakie ubrania nosiły kobiety na co dzień?

Nienaganny wygląd o każdej porze dnia stanowił absolutną powinność. Niezależnie od okazji, dbałość o detale i dopasowanie wszystkich elementów stroju – od fryzury po buty – świadczyły o wyczuciu stylu i szacunku wobec ówczesnych konwenansów.

Sukienki koktajlowe

Zupełnie nową propozycją stały się sukienki koktajlowe, sytuujące się pomiędzy ubiorem dziennym a długą kreacją wieczorową. Były bogato zdobione, lecz zachowywały długość midi, typową dla dnia. Wykorzystywano do nich jedwabny szantung dla podniosłego charakteru, natomiast na mniej formalne spotkania sięgano po modele z bawełny.

Garsonka i kardigan

W elegancji dnia powszedniego królowały garsonki, podkreślające profesjonalizm i klasę. Stylistyczny przełom wprowadziła do nich Chanel, stawiając na krótkie, rozpinane żakiety, które odsłaniały ozdobne bluzki. Równocześnie, przede wszystkim wśród młodszych kobiet, popularność zdobyły dzianinowe kardigany zestawiane ze spódnicami z koła, tworzonymi przez Julię Lynne Charlot i dekorowanymi charakterystycznymi aplikacjami, w tym wizerunkiem pudla.

Sukienka typu shift

Wraz z końcem dekady garderoba stała się luźniejsza, a jej symbolem były workowate sukienki oraz fason shift, dający swobodę ruchów. Do ich szycia używano przeróżnych tkanin: od bawełny na modele domowe, przez wełnę i len na wyjścia do miasta, aż po nowe włókna syntetyczne, takie jak rayon i poliester. Na chłodniejsze miesiące wybierano z kolei tweed oraz mieszanki wełny z acetatem.

Które kobiety definiowały wizerunek epoki?

Wyobrażenia o kobiecości kształtowały nie tylko krawieckie pracownie, ale przede wszystkim blichtr kina. Gwiazdy srebrnego ekranu swoimi wyborami ustanawiały wzorce powielane później na ulicach całego świata.

Audrey Hepburn i mała czarna

Audrey Hepburn, dzięki rolom w filmach „Rzymskie wakacje” i „Śniadanie u Tiffany’ego”, wylansowała zupełnie nowy typ elegancji – stonowanej i subtelnej. Jej znakiem firmowym stała się mała czarna, zaprojektowana przez Huberta de Givenchy, a także wąskie spodnie cygaretki i płaskie buty, kontrastujące z bufiastymi spódnicami. Aktorka wprowadziła też do kanonu eleganckie chusty oraz szerokie okulary przeciwsłoneczne, definiując wyrafinowaną prostotę.

Marilyn Monroe i glamour

Odmienną estetykę promowała Marilyn Monroe, której zmysłowa figura i błyszczące kreacje z filmu „Mężczyźni wolą blondynki” uczyniły z niej globalny symbol. Obok niej modowym wyroczniami były Grace Kelly – zwłaszcza jej legendarna suknia ślubna – oraz Sophia Loren, podkreślająca naturalną figurę klepsydry. W Wielkiej Brytanii ten wzorzec dopełniała Królowa Elżbieta II; jej koronacyjna złota peleryna od Normana Hartnella, oglądana przez 20 milionów osób, zapisała się jako jeden z najbardziej pamiętnych pokazów przepychu.

Jakie dodatki i obuwie podkreślały ubiór?

Całość stylizacji bez odpowiednich akcesoriów była uznawana za niekompletną. Absolutnym nieodzownikiem stały się rękawiczki – krótkie, sięgające nadgarstka w dzień, oraz długie, do łokci, wieczorem – a ich barwa harmonizowała z kapeluszem i torebką. Buty natomiast przeszły w ciągu tych lat subtelną przemianę; od bardzo spiczastych czółenek na początku dekady, po modele o zaokrąglonych noskach w jej drugiej połowie.

Do codziennych wyjść kobiety wybierały wygodne płaskie sandały, a na bardziej formalne okazje zakładały kitten heels – pantofle na zgrabnym, niskim obcasie. Prawdziwą rewolucję przyniosły jednak buty na szpilce, za których pomysłodawcę uważa się Salvatorre Ferragamo. To on zastosował metalowy stelaż w obcasie, nadając obuwiu zmysłowego wyrazu. Do produkcji używano miękkiej skóry, zamszu, a także tkanin takich jak aksamit czy mesh, w odcieniach czerni, bieli, czerwieni, złota i srebra.

Szpilki z metalowym wzmocnieniem, lansowane przez Ferragamo, stały się najbardziej wyrazistym symbolem seksapilu i zmysłowości lat 50.

Co wyróżniało modę damską w Polsce?

Na wschód od żelaznej kurtyny trendy wyglądały zgogłomie inaczej. Dominujący kanon socrealistyczny lansował kolor chabrowy, stroje przedwojenne i wzór „łączki” na sukienkach, a kobiety zachęcano do pracy fizycznej w fartuszkach i kombinezonach. Mimo to, inspiracje czerpano z przedruków zamieszczanych w takich tytułach jak magazyn „Przekrój” i jego rubryka „Moda”, a tkaniny farbowano domowymi metodami.

Bikiniarze i kociaki

Fascynacja kulturą Zachodu zrodziła pierwszą polską subkulturę – bikiniarzy i kociaki. Młode kobiety nosiły krótkie sweterki, spódnice z koła i nylonowe pończochy, a usta podkreślały wyrazistą szminką. Symbolem buntu stały się również sprowadzane zza granicy dżinsy, obowiązkowo znoszone i bardzo obcisłe, które na szeroką skalę spopularyzowała w 1958 roku Barbara Hoff.

Jadwiga Grabowska i narodziny Mody Polskiej

Ważnym momentem było założenie w 1958 roku przedsiębiorstwa „Moda Polska” przez Jadwigę Grabowską, która wcześniej prowadziła butik „Feniks” na Marszałkowskiej. Jej upór w przywracaniu Polkom szyku, porównywany z misją Coco Chanel, zaowocował projektami emanującymi paryskim duchem, choć dostępnymi jedynie dla nielicznych. Równocześnie w punktach Cepelii można było nabyć płaszcze wzorowane na tych od Diora, co dowodziło, że tęsknota za New Look była odczuwalna nawet w szarej rzeczywistości bloku wschodniego.