Lata 60 moda damska – ikony stylu, trendy i inspiracje

Moda lat 60. to przede wszystkim spódnica mini, sukienka trapezowa i styl spod znaku Swinging London, ale także hippisowska swoboda i kosmiczny futuryzm. Był to czas wielkich kontrastów – od szykownej garsonki à la Jackie Kennedy po kolorowe, psychodeliczne wzory. W naszym artykule przybliżamy ikony, które ukształtowały tę dekadę, i pokazujemy, jak czerpać z jej dziedzictwa dziś.

Czym wyróżniała się moda lat 60.?

Przez całe to dziesięciolecie ubiór płynnie łączył w sobie trzy równoległe nurty. Z jednej strony wciąż żywa była elegancja odziedziczona po poprzedniej epoce, z drugiej – błyskawicznie rozprzestrzeniała się młodzieżowa rewolucja, której twarzą stała się Mary Quant. Pod koniec dekady do głosu doszedł jeszcze kontrkulturowy styl hippisowski, wprowadzając zupełnie nową estetykę i filozofię ubioru.

Największa zmiana polegała jednak na przeniesieniu centrum modowego świata z Paryża do Londynu. Za sprawą zjawiska Swingującego Londynu po raz pierwszy w historii to nastolatki i młodzi dorośli, a nie dojrzałe elity, zaczęli dyktować trendy. Rynek młodzieżowy, dysponujący coraz większą siłą nabywczą, domagał się ubrań odzwierciedlających nowe, swobodne podejście do życia. Właśnie wtedy projektowanie wyszło z zamkniętych salonów i stało się odpowiedzią na realne potrzeby ulicy.

Estetyka tamtych lat czerpała pełnymi garściami z gwałtownych przemian obyczajowych i politycznych. Rewolucja seksualna i druga fala feminizmu zachęciły kobiety do eksponowania ciała w stopniu dotąd nieakceptowanym. Strój stał się formą manifestu – buntu przeciwko konserwatywnym normom i moralnej hipokryzji. Ta nowa wolność wywarła trwały wpływ na sposób, w jaki myślimy o ubraniu.

Kluczowe fasony i materiały dekady

Lata 60. przyniosły wysyp form, które na zawsze zapisały się w kanonie. Młodzież i projektanci odrzucili sztywne, kunsztowne konstrukcje poprzednich lat na rzecz prostoty i swobody. Do łask weszły geometryczne, luźne sylwetki, a popularność zyskały fasony, które jeszcze dekadę wcześniej uznano by za gorszące. Oto najważniejsze z nich:

• spódnica mini, sięgająca znacznie powyżej kolana,
• sukienka shift (trapezowa), która nie podkreślała talii,
• pudełkowa sukienka o prostym, graficznym kroju,
• sukienka babydoll, luźna i odcinana pod biustem,
• sukienka o linii A, rozszerzająca się łagodnie ku dołowi,
• ołówkowa spódnica, wciąż obecna w eleganckich stylizacjach,
• spodnie culotte, czyli szerokie spodnie do połowy łydki.

Rewolucja dotyczyła także tkanin. Projektanci odważnie sięgnęli po syntetyczne nowości, które oferowały niespotykane wcześniej właściwości. Na wybiegach i ulicach królowały połyskujące PCV, praktyczny poliester, akryl oraz nylon. Materiały te nie tylko otwierały nowe możliwości krojów i barw, ale też wpisywały się w fascynację postępem technologicznym. Futurystyczna kolekcja Space Age André Courrèges z 1964 roku w pełni wykorzystała ten potencjał, a plastikowe płaszcze winylowe stały się nieodłącznym atrybutem ówczesnych it-girls, w tym samej Twiggy.

Krótko czy długo? Ewolucja długości

W pierwszej połowie dekady bezkonkurencyjnym hitem stała się długość mini, będąca symbolem kobiecej emancypacji. Do powszechnego obiegu wprowadziła ją Mary Quant, a jej proste, kolorowe projekty natychmiast podbiły serca młodych kobiet, stając się jednym z najbardziej przełomowych zjawisk w historii ubioru. Pod koniec lat 60. nastąpił jednak wyraźny zwrot. Pod wpływem rodzącego się ruchu hippisowskiego spódnice zaczęły się wydłużać. Popularność zyskała długość midi, sięgająca połowy łydki, a z czasem także spódnica maxi, opadająca do kostek.

Najważniejsze ikony stylu lat 60.

Za sukcesem każdego trendu stoją wyraziste osobowości, które swoim życiem i wyborami pisały scenariusz tej modowej rewolucji. Był to czas girlsbandów, pierwszych supermodelek oraz charyzmatycznych aktorek, których styl do dziś stanowi punkt odniesienia. Od nonszalanckiej elegancji po chłopięcy minimalizm – każda z nich wnosiła do mody coś zupełnie nowego.

Jackie Kennedy

Zanim świat oszalał na punkcie Swinging London, to Pierwsza Dama Stanów Zjednoczonych wyznaczała standardy szyku. Jej znakiem rozpoznawczym były perfekcyjnie skrojone garsonki ze spódnicą, które nosiła podczas kampanii i uroczystości państwowych. Do historii przeszły jej dopasowane płaszcze z wyraźnie zaznaczoną talią oraz kultowe kapelusze typu pillbox. Klasyczną elegancję uzupełniała dodatkami w stonowanych barwach – białymi rękawiczkami, perłami i dużymi okularami przeciwsłonecznymi. Za tym wyrafinowanym wizerunkiem stała jej siostra, Lee Radziwiłł, pełniąca rolę osobistej stylistki.

Audrey Hepburn

Na początku lat 60. najczęściej wybierała kobiece garsonki i eleganckie suknie, jak legendarna mała czarna od Huberta de Givenchy z filmu „Śniadanie u Tiffany’ego”. Wraz z ewolucją dekady jej styl nabrał jednak odważniejszego wyrazu – aktorka sięgnęła po jaskrawe kolory i krótkie sukienki mini. W filmie „Jak ukraść milion” zachwyciła futurystycznymi okularami przeciwsłonecznymi w duchu space age oraz geometrycznym bobem. Na co dzień Hepburn promowała swój ikoniczny, luźny zestaw składający się ze spodni cygaretek, przylegającego do ciała golfa i skórzanych mokasynów. Równie charakterystyczna stała się wyrazista kreska eyelinera, która podkreślała jej spojrzenie i do dziś jest synonimem wyrafinowanej prostoty.

Brigitte Bardot

To ona ukształtowała wyobrażenie o francuskim stylu, łącząc zmysłowość z nonszalancją. Jej naturalna pewność siebie działała jak magnes, a idealnie nieidealna grzywka pozostaje inspiracją po dziś dzień. Wysoki, roztrzepany koczek, nazwany messy bun, oraz makijaż smokey eyes to jej niezaprzeczalne zasługi. W szafie Bardot królowały rozkloszowane spódnice, bluzki odsłaniające ramiona, nazwane później bardotkami, i balerinki. Na koniec dekady chętnie wplatała w swój wizerunek elementy hippie, nosząc skórzane kamizelki i luźne koszule. Jej emblematycznym dodatkiem był beret, który stał się jednym z symboli francuskiej nowej fali w modzie.

Twiggy

Moda damska lat 60. nie istnieje bez tej chłopięcej, drobnej sylwetki, która w mgnieniu oka stała się wizytówką całego pokolenia. Lesley Lawson, bo tak brzmi jej prawdziwe imię, zasłynęła za sprawą pixie cut – bardzo krótkiej fryzury autorstwa Leonarda, legendarnego fryzjera gwiazd. Drugim elementem definiującym jej look były graficznie podkreślone, gęste rzęsy, które stały się jej znakiem rozpoznawczym. Na co dzień wybierała sukienki shift, rezygnujące z zaznaczania talii, i ultrakrótkie spódnice mini, często zestawiane z płaskim obuwiem w stylu mary janes. Jej wizerunek nowoczesnej dziewczyny błyskawicznie trafił na sitodruki Andy’ego Warhola i produkty masowego handlu.

Jane Birkin

Beztroska klasyka i niezrównana charyzma przyniosły jej uznanie na całym świecie. Nikt nie nosił torebek-koszyków tak stylowo jak ona, a jej imię na stałe zapisało się w historii za sprawą kultowego modelu od Hermès. Jeszcze zanim ukuto termin streetwear, Birkin promowała go na ulicach Paryża, łącząc oversize’owe swetry z męskimi koszulami i spodniami dzwony. Była pierwszą ikoną ubrań unisex, przekonującą do emancypacji w kwestii ubioru, czego odważnym symbolem była jej słynna naked minidress.

Ikony ruchu hippisowskiego

Kontrkulturowy przełom końca dekady wypromował nowy typ charyzmy. Sharon Tate stała się uosobieniem romantycznej swobody, najchętniej nosząc krótkie sukienki babydoll z koronkami i kwiatowymi wzorami, nawet do ślubu z Romanem Polańskim założyła mini suknię. Z kolei Janis Joplin, muza Woodstocku z 1969 roku, postawiła na nieokiełznany wyraz kolorowych tkanin tie-dye, frędzli i masywnej biżuterii z koralików. Obie, choć tak różne, manifestowały swoim strojem wolność i odrzucenie społecznych konwenansów, co było esencją tamtych czasów.

Jak ubierać się w stylu lat 60.?

Dziedzictwo tej przełomowej dekady co sezon powraca w kolekcjach największych domów mody. Współczesne interpretacje pozwalają czerpać z jej ducha garściami, nie popadając w kostiumową dosłowność. Sekret tkwi w umiejętnym łączeniu wyrazistych elementów charakterystycznych z nowoczesną bazą. Zaczynając od dodatków, wystarczy sięgnąć po duże kocie okulary, beret lub opaskę na głowę, by nadać codziennej stylizacji retro sznytu.

Bazę garderoby w tym duchu warto oprzeć na kilku ponadczasowych elementach. Przede wszystkim długi wełniany płaszcz o prostym, dwurzędowym kroju, niczym ten od Jane Birkin. Jego przeciwwagę może stanowić wzorzysta, trapezowa sukienka o długości mini z geometrycznym deseniem, która sama w sobie gra pierwsze skrzypce. Do kompletu idealnie pasują spodnie cygaretki, noszone z gładkim golfem i skórzanymi mokasynami – zestaw rodem z szafy Audrey Hepburn. Z obuwia nieodzowne są skórzane kozaki, szczególnie te z szeroką cholewką lub sięgające za kolano, zakładane nawet latem do krótkich spódnic.

Dla wielbicielek stylu hippisowskiego końca dekady zakres inspiracji jest równie bogaty. Podstawę stanowią tutaj długie, kwieciste sukienki maxi i zwiewne bluzki z falbankami, którym towarzyszyć powinny zamszowe kowbojki. O charakterystyczny akcent psychodeliczny zadba przede wszystkim ręcznie barwiona metoda tie-dye, która wprowadza do ubioru niepowtarzalny chaos barw:

• luźne tuniki z bogatym, etnicznym haftem,
• długie, rozkloszowane dzwony w kontrastowych zestawieniach,
• kamizelki z zamszu i frędzlami,
• drewniane oraz szklane koraliki w wielu rzędach,
• okrągłe okulary, zwane lenonkami, w kolorowych oprawkach,
• długie płaszcze w stylu boho, łączące dżins z naturalnymi materiałami.

Moda lat 60. w Polsce – przygaszona rewolucja

W okresie PRL-u moda damska rozwijała się w zupełnie innych realiach. Dominującym czynnikiem była ograniczona dostępność materiałów i wyrobów odzieżowych, co sprawiało, że ubrania produkowane masowo stawiały przede wszystkim na skromność i funkcjonalność. Z perspektywy czasu styl ten jawi się jako konserwatywny, zdominowany przez klasyczne, proste fasony. Był jednak pewien wyjątek – to niezwykła kreatywność Polek, które szyły lub przerabiały ubrania samodzielnie, tworząc indywidualne interpretacje trendów przypływających zza żelaznej kurtyny.

W połowie lat 60. do Polski dotarła spódnica mini, która – podobnie jak na Zachodzie – szokowała, ale i szybko zyskiwała entuzjastki wśród odważniejszej młodzieży.

Pod koniec dziesięciolecia i w Polsce zaczęły być widoczne wpływy ruchu hippisowskiego. Wzory paisley, ręcznie zdobione wzorzyste koszule, pióra i opaski na głowę stały się atrybutem młodego pokolenia, szukającego własnej tożsamości. Pomimo systemowych ograniczeń i wszechobecnego niedoboru, dziewczyny z tamtych lat potrafiły tchnąć życie w przaśną szarość epoki Gierka, udowadniając, że pragnienie piękna i swobody jest silniejsze niż gospodarcze niedostatki.